In Egypte is geloof vrij, maar van geloof veranderen is terrorisme

Absoluut, zegt de grondwet

“De vrijheid van geloof is absoluut”, staat in artikel 64 van de Egyptische grondwet. De 30-jarige Said Abdelrazek nam dat letterlijk. Hij werd als moslim geboren, bekeerde zich in 2018 tot het christendom en vertrok het jaar daarop naar Rusland om er asiel aan te vragen. De Russische autoriteiten arresteerden hem in 2023 vanwege een privé gefilmde video die beledigend zou zijn voor de islam, en stuurden hem in 2024 terug naar huis. Bij aankomst hielden de Egyptische veiligheidsdiensten hem volgens de Amerikaanse Commissie voor Internationale Religieuze Vrijheid (USCIRF) zo’n tien dagen geïsoleerd vast, zetten hem onder druk om zijn geloof te heroverwegen en andere bekeerlingen in de gaten te houden, en lieten hem daarna vrij met de opdracht niet in het openbaar te spreken en niet te evangeliseren.

Een terrorismerechtbank voor een geloofswissel

Op 15 juli 2025 werd hij opnieuw opgepakt in zijn woning in Caïro, zonder arrestatiebevel. Hij was weer online over zijn geloof gaan posten en had volgens Amnesty International geprobeerd zijn nieuwe religie op zijn identiteitskaart te laten vermelden. Na negen maanden voorarrest staat hij nu terecht voor de terrorismekamer van de Eerste Strafrechtbank in Badr, op beschuldiging van het oprichten, leiden en financieren van een illegale groepering, het verspreiden van ideeën die de nationale eenheid schaden en minachting voor de islam. Hij riskeert levenslang. Egypte heeft geen wet tegen het verlaten van de islam. Het heeft wel terrorismewetten, en die blijken bijzonder rekbaar.

Amnesty meldt druk om zijn geloof af te zweren, pogingen om zijn christelijke tatoeages te verwijderen en urenlang ophangen in een ‘kruisigingshouding’. Hij lijdt hevige pijn, zijn verzoeken om medisch onderzoek zijn afgewezen en zijn advocaat mocht hem in januari slechts één keer bezoeken. De USCIRF rekent hem tot de religieuze gewetensgevangenen. Op 15 juni kwamen de getuigen van het openbaar ministerie en diens forensisch deskundige niet opdagen in de rechtszaal. De verdachte had die keuze niet.

De nuance van de grootimam

De hoogste islamitische autoriteit van het land zette de leer ooit uiteen. Tijdens de ramadan van 2016 legde Ahmed al-Tayeb, grootimam van Al-Azhar, in zijn dagelijkse televisieprogramma uit dat klassieke rechtsgeleerden afvalligheid beschouwden als een misdrijf waarop de doodstraf stond, tenzij de afvallige berouw toonde, en dat hedendaagse geleerden het nog altijd als een misdrijf zagen, met een discretionaire straf die tot de doodstraf kon gaan. Vrijheid van geloof, voegde hij eraan toe, was één ding.

“De vrijheid om een bepaalde religieuze overtuiging af te zweren is iets anders.”— Ahmed al-Tayeb, grootimam van Al-Azhar, op de Egyptische televisie in 2016 (vertaling CIHRS)

Het Cairo Institute for Human Rights Studies riep hem op zijn woorden in te trekken en waarschuwde dat zulke uitspraken gewelddadig extremisme voeden. Drie jaar later ondertekende hij in Abu Dhabi samen met paus Franciscus het Document over menselijke broederschap, waarin staat dat ieder mens vrijheid van geloof geniet. Vrijheid van geloof is kennelijk het ene in Abu Dhabi en iets anders in Badr.

Volgende zitting: 21 oktober

De rechtbank hoorde op 6 september verschillende getuigen van het openbaar ministerie en zal de overige op 21 oktober horen. Said Abdelrazek nam de grondwet letterlijk. De staat bracht hem voor een terrorismerechtbank.