Senegal vindt eindelijk eensgezindheid: tegen zijn homoseksuele burgers

Eindelijk eensgezind

Senegalese parlementariërs zijn het zelden over iets eens. Hierover zijn ze het nu al twee keer eens geworden, zonder één tegenstem. Op 11 maart stemde de Nationale Vergadering met 135 tegen 0 stemmen, bij drie onthoudingen, voor een verdubbeling van de maximumstraf voor relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht tot tien jaar cel, met boetes tot 10 miljoen CFA-frank (ongeveer 17.600 dollar). Op het ‘promoten’ of ‘financieren’ van homoseksualiteit staat nu drie tot zeven jaar. Wie homo’s verdedigt, riskeert dus meer dan vroeger op homoseks stond: het oude maximum was vijf jaar. President Bassirou Diomaye Faye ondertekende de wet. Op 29 juni voegde de Vergadering daar met 129 tegen 0 stemmen aan toe dat het huwelijk de verbintenis is tussen een man en een vrouw, waarmee de grondwet een huwelijk verbiedt dat toch al nooit legaal was. Activisten die door Africanews worden geciteerd, zeggen dat politici terugvallen op een onderwerp dat ‘unanimiteit oplevert’.

‘Homoseksuelen zullen in dit land niet langer ademen.’— Diaraye Ba, lid van de Senegalese Nationale Vergadering, tijdens het debat in maart

De wet bevat wel één waarborg: ze bestraft iedereen die iemand zonder bewijs beschuldigt van homoseksuele handelingen. De valselijk beschuldigde hetero kan dus rustig slapen.

Nu te zien: het harde optreden

De arrestaties begonnen al vóór de stemming. Op 9 februari arresteerde de gendarmerie in Dakar twaalf mannen wegens ‘tegennatuurlijke handelingen’ en het vermeend opzettelijk overdragen van hiv. Op 10 april sprak een rechtbank in Pikine-Guédiawaye, een voorstad van Dakar, de eerste veroordeling uit op grond van de nieuwe wet: zes jaar cel en een boete van 3.300 dollar voor een 24-jarige man. Op 7 augustus maakte de aanklager bekend dat 71 mannen waren aangeklaagd wegens ‘tegennatuurlijke handelingen’ en dat de aanklachten tegen 28 anderen waren ingetrokken. Sinds de wet werd aangenomen, zijn meer dan honderd mensen aangeklaagd, onder wie lokale beroemdheden. De hiv-aanklachten zijn intussen in rook opgegaan. Een veroordeling ontneemt mensen bovendien het stemrecht, het recht om een openbaar ambt te bekleden en het recht om voor de staat te werken. Larissa Kojoué, onderzoeker bij Human Rights Watch, beschrijft een klimaat van ‘voortdurende angst’.

De menigte wachtte niet op het parlement. In oktober 2023 groef een menigte in Kaolack het lichaam op van een man die voor homo werd gehouden, sleepte het door de straten en verbrandde het op het stadsplein, terwijl de video’s viraal gingen.

Volksgezondheid op zijn Senegalees

Human Rights Watch hekelt het gebruik van condooms, glijmiddel en hiv-medicatie als bewijs van homoseksueel gedrag, en gezondheidswerkers in de gemeenschap vrezen juridische problemen als hun nummers opduiken in de telefoons van gedetineerden. Mannen die seks hebben met mannen zijn in Senegal veruit de groep die het zwaarst door hiv wordt getroffen, en gezondheidswerkers waarschuwen dat zwaardere straffen hen zullen wegjagen van testen. Het land heeft een originele manier gevonden om de epidemie te bestrijden: preventie behandelen als een bekentenis.

Tegen westerse waarden, met hulp uit Massachusetts

Voorstanders stellen homoseksualiteit voor als een westerse import. De luidste campagnevoerder is And Samm Jikko Yi, een netwerk van islamitische en maatschappelijke organisaties, waarvan de leider de president opriep snel te tekenen.

‘Deze mensen, die ik als een gevaar voor de samenleving beschouw, zullen blijven ontsnappen.’— Imam Babacar Sylla, leider van And Samm Jikko Yi

Volgens Reuters vroeg hetzelfde netwerk campagneadvies aan MassResistance, een Amerikaanse ‘pro-gezin’-lobby. Niets zegt zo duidelijk verzet tegen westerse invloed als een strategieoverleg met Massachusetts. En het verbod zelf is geen koloniaal overblijfsel: Frankrijk stopte in 1791 met het bestraffen van homoseks, terwijl het Senegalese artikel 319 dateert van 1965, vijf jaar na de onafhankelijkheid. Senegal staat niet alleen: minstens 32 van de 54 Afrikaanse landen stellen relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht strafbaar, van het islamitische Mauritanië en Somalië tot het overwegend christelijke Oeganda, die alle drie de doodstraf kennen.

Homoseksuele mannen in Senegal kunnen nog ademen. Alleen niet vrij.