Turkije beschermt het gezin, de ene razzia in een homobar na de andere

Operatie ‘Mijn gezin is veilig’

Het begon in de vroege ochtend van zondag 13 september. In Istanbul, Ankara en andere steden pakte de politie meer dan zestig mensen thuis op en deed ze invallen in homobars en in de kantoren van lhbtq+-organisaties. Minister van Justitie Akin Gurlek doopte de operatie ‘Mijn gezin is veilig’: 162 verdachten, negen organisaties en 13 bedrijven in 15 provincies, beschuldigd van prostitutie en van het maken en verspreiden van ‘obscene inhoud’, onder meer onder minderjarigen. Volgens hem zijn bij de huiszoekingen drugs en aanwijzingen voor buitenlandse financiering gevonden. Dinsdag hadden rechtbanken al zeker 31 mensen in voorlopige hechtenis genomen, onder wie vijf transgendervrouwen in Ankara, nadat de dag ervoor in Izmir al 18 anderen achter de tralies waren beland. Kaos GL, de bekendste lhbtq+-organisatie van het land, is volgens de hoofdaanklager van Ankara alleen al goed voor 21 arrestaties.

Obsceen door te bestaan

De lijst van bedreigingen voor het Turkse gezin spreekt boekdelen. Een vrouwenrechtenactiviste. Journaliste Tugba Tekerek, opgepakt vanwege één artikel over lhbtq+-mensen in Georgië. Twee oprichters van een organisatie die mensen met hiv ondersteunt. Leden van Kaos GL, die volgens hun advocaat door de politie werden ondervraagd over foto’s van zoenende stellen bij artikelen van de organisatie. En Arif Sacli, een danser uit Izmir die eerder dit jaar werd vrijgesproken van obsceniteit, opnieuw werd opgepakt en nu wordt beschuldigd van obsceniteit en prostitutie. Zanger Mabel Matiz heeft zijn tweede obsceniteitszaak van het jaar aan zijn broek, dit keer vanwege een video van een bruidegom die op een bruiloft met een andere man danst.

‘Het bestaan zelf van lhbtq-mensen en hun zichtbaarheid is iets obsceens.’— Yildiz Tar, hoofdredacteur van het nieuwsplatform van Kaos GL, over de boodschap van de regering

Volgens Tar is de helft van de gearresteerden journalist of activist; de andere helft zijn gewone mensen die in bars, cafés of gewoon thuis werden opgepakt.

Ook demonstranten

Dinsdag pakte de politie in Istanbul en Ankara, afhankelijk van de telling, tussen de 126 en 150 demonstranten op, terwijl die scandeerden dat het leven doorgaat, de haat ten spijt. Intussen blokkeerde X op verzoek van de regering de accounts van Amnesty International Turkije, het dagblad Evrensel, Academics for Peace en een vereniging voor mediarecht, en daarnaast die van Kaos GL, een mensenrechtenadvocaat en een vrouwenrechtengroep. Ook tegen Amnesty International moest het gezin kennelijk worden beschermd.

Een decennium van het gezin

Homoseksualiteit is op dit grondgebied legaal sinds het Ottomaanse Rijk het in 1858 uit het strafrecht haalde. De Republiek werkt aan een inhaalslag: Pride-marsen zijn verboden, president Recep Tayyip Erdogan heeft lhbtq+-mensen vergeleken met een zich verspreidende plaag, en het ministerie van Justitie werkt sinds 2025 aan een wetsvoorstel dat iedereen die gedrag propageert dat in strijd is met het biologische geslacht en de openbare zeden, één tot drie jaar cel kan opleveren. In 2020 verklaarde het hoofd van de staatsgodsdienstautoriteit Diyanet in een vrijdagpreek dat homoseksualiteit ziekten met zich meebrengt, en Erdogan nam hem in bescherming. Dit jaar begint Erdogans ‘Decennium van Gezin en Bevolking’, waarin vrouwen worden aangemoedigd minstens drie kinderen te krijgen.

In 2021 stapte Turkije bovendien uit het verdrag van de Raad van Europa tegen geweld tegen vrouwen, met als verwijt dat het homoseksualiteit zou normaliseren. Yildiz Tar wijst erop dat de echte bedreigingen voor het gezin armoede en femicide zijn. Critici zien daarnaast een politiek motief: de lhbtq+-gemeenschap is een zichtbaar onderdeel van de oppositie tegen Erdogan.

‘Hun identiteit zelf wordt hier echt gecriminaliseerd.’— Emma Sinclair-Webb, Turkije-onderzoeker bij Human Rights Watch

De mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa, Michael O’Flaherty, hield Ankara voor dat een beroep op gezinswaarden of kinderbescherming op zichzelf geen beperking van rechten kan rechtvaardigen, en riep op tot vrijlating van wie vanwege mensenrechtenwerk is opgepakt.

In het Turkije van Erdogan is het gezin veilig. De zonen en dochters die dansen, schrijven, zoenen of demonstreren, een stuk minder.